سلام!
چاه شماره 50 اهواز از مخزن آسماری، نفت استخراج می کند و در تاریخ 14 شهریورماه سال 1352مورد بهره برداری قرارگرفته است. تولید روزانه این چاه هنگام آتش زدن روزانه 19 هزار بشکه نفت بوده است.
طبق برآوردهای صورت گرفته هنگام آتش زدن این چاه روزانه 50-60 هزار بشکه نفت خام و 50 میلیون فوت مکعب گاز از آن خارج و در آتش می سوخت. ارتفاع شعله چاه 98 متر تخمین زده شد و 2108 فوت در ثانیه سرعت فوران چاه بود. 1560 کیلوگرم در ثانیه هوا نیز به وسیله شعله های آتش می سوخت و درجه حرارت ایجاد شده در مرکز شعله 4150 درجه فارنهایت و حرارت ایجاد شده 42 میلیون BTU محاسبه شده بود.
مدیریت مناطق نفتخیز جنوب در همان ابتدای آتش گرفتن چاه فعالیت های گوناگونی برای خاموش کردن شعله آن با استفاده از دکل حفاری به منظور حفاری های انحرافی و بستن چاه از اعماق زمین و تشکیل سیستم اطفای حریق برای مهار مستقیم چاه از سطح زمین آغاز کرد.

عملیات اطفای حریق از روز 26 بهمن ماه چند ساعت پس از آتش گرفتن چاه آغاز شد. با توجه به سرعت فوران چاه و حجم آتش، گروهی بر این عقیده بودند که مهار آتش به وسیله نیروهای داخلی غیرممکن است ولی نیروهای داخلی بدون توجه به این نجواها کار مهار آتش چاه شماره 50 اهواز را آغاز کردند.
دودکش نصب شده برای هدایت آتش از شدت حرارات تغییر شکل داد
اولین کار یعنی محوطه سازی اطراف چاه برای دسترسی به آن آغاز شد. پس از این کار و تسطیح اطراف چاه، حوضچه های ذخیره آب احداث شد تا آب مورد نیاز عملیات تامین شود.
احداث این حوضچه ها با ابعاد 70 در 100 متر و به عمق 3.5 متر انجام گرفت و آب مورد نیاز این استخرهای ایجاد شده با مشکلات فراوان تامین و با تلاش شبانه روزی لوله های انتقال آب برای تامین آب استخرها و اتصالات آنها تهیه شد.
برای نزدیک شدن به چاه ابتدا لازم بود دودکشی بر روی آتش چاه نصب شود تا با هدایت آتش به بالا امکان نزدیک شدن به آن مهیا شود. بدین منظور ابتدا یک دودکش 42 اینچ آزمایش شد که به علت کم بودن آب برای خنک کردن آن، دودکش بر اثر شدت حرارت وارده از فرم اصلی خود خارج شد و موفقیتی حاصل نگردید.
سپس یک دودکش 52 اینچ به سمت چاه هدایت شد که به دلیل فشار بالای چاه نصب آن مسیر نگردید. این عملیات در چندین نوبت تکرار شد ولی بر اثر شدت خروج نفت و گاز به نتیجه ای نرسید.
مهارگران چاه یک بار دیگر عملیات نصب دودکش با لوله 42 اینچ را آغاز کردند که به دلیل فشار چاه و کمبود آب موفق به نصب دودکش نشدند.
با راه اندازی تلمبه های آب استخر اصلی در تاریخ هفتم اسفندماه خنک سازی محوطه با استفاده از هفت آب پاش بسیار قوی آغاز شد و پس از دو ساعت محوطه آماده اجرای عملیات شد و سرانجام با تلاش و زحمت فراوان، مهارگران چاه موفق به نصب دودکش بر روی چاه شدند.
دشمنان باور نمی کردند بتوانیم آتش این چاه را مهار کنیم
پس از این موفقیت حیدر بهمنی، رئیس وقت اداره کل حفاری مناطق نفت خیز جنوب که هدایت عملیات مهار چاه شماره 50 را برعهده داشت، گفت: متاسفانه بیگانگان توانمندی ملت ایران را باور ندارند در انقلاب پیروز شدیم کسی باورش نشد. در جنگ در مقابل تمام دنیا ایستادگی کردیم کسی باورش نمی شد اکنون نیز این چاه را مهار و آتش آن را خاموش می کنیم باز هم باور نمی کنند.
وی ادامه داد: معیار کار ما اسلام، انقلاب و سخنان امام خمینی(ره) است و اهمیتی به سایر سخنان مایوس کننده نمی دهیم. دلیل تاخیر کار مهار چاه این است که این چاه خیلی عظیم است و روزانه 50 تا 60 هزار بشکه نفت در آن در حال سوختن است.
پس از نصب دودکش، محوطه اطراف چاه به وسیله آب پاشها، تحت فشار آب قرار گرفت و در نتیجه شدت حرارت اطراف چاه تا حدودی کاهش پیدا کرد و گروه برای بررسی میزان خرابی شیرهای چاه به آن نزدیک شدند.
گروه های عملیاتی در حالیکه جهنمی از آتش بالای سر آنها بود با حمایت آب پاشهای مستقر در منطقه به چاه نزدیک شدند و میزان خسارت وارد شده به چاه را بررسی کردند.

پس از بررسی مشخص شد که فلنج های بالای چاه کاملا صدمه دیده و شیرهای توپی و شیرهای جانبی یا خسارت شدید دیده یا از بین رفته اند.
با بررسی های صورت گفته مشخص شد که فلنج بالایی باید از سرچاه جدا شده و به جای آن یک شیر توپی دیگر بسته شود تا چاه به کنترل درآید.
گروه های عملیات مناطق نفت خیز جنوب و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به منظور خاموش کردن آتش چاه روش های گوناگونی را آزمایش کردند و سرانجام تصمیم گرفته شد با استفاده از بمب های هدایت شونده، کار جداسازی فلنج از سر چاه عملی شود.
با تلاش گروه های عملیات، بمب های هدایت شونده به کار گرفته شد ولی نتیجه مثبتی به دست نیامد و در این عملیات به علت مکش شدید دودکش یکی از اعضای گروه عملیات سپاه پاسداران به شهادت رسید.
گروه های عملیات با استفاده از دستگاه برش پیچ های فلنج 12 اینچ را بریده و توانستند با مهارت خاصی شیر توپی معویب را از سر چاه بردارند.
برش پیچ های فلنج 12 اینچ به وسیله آتش در حالی که روزانه 50 میلیون فوت مکعب گاز آماده اشتعال و 50 تا 60 هزار بشکه نفت خام با فشار بی امان در حال خروج بود از بارزترین نمونه ها شهامت و ایثار کارکنان صنعت نفت بود.
اعضای گروه مهارگر پس از برداشتن شیر توپی معیوب آماده شدند تا شیر توپی جدیدی را بر روی چاه نصب کنند ولی ابتدا می بایست چاه خاموش شود. تلاش های وسیعی برای خاموش کردن چاه صورت گرفت که به علت فشار بیش از حد چاه کارساز نبود از جمله این عملیات انفجار بمب های هدایت شونده بود که در چندین نوبت انجام شد.
عملیات همزمان نصب شیر توپی و مهار آتش از روشهای ابداعی کارکنان نفت برای مهار آتش بود
در نهایت تصمیم گرفته شد که در عین شعله ور بودن آتش چاه، عملیات نصب شیر توپی انجام شود یعنی اینکه در یک عملیات هم شیر توپی نصب شود و هم شعله به مهار درآید. این روش ابداعی برای اولین بار در دنیا توسط کارکنان مناطق نفت خیز جنوب به کار گرفته شد ولی برای انجام آن باید مقدمات کار فراهم گردد. در این عملیات دومین شهید به دلیل لغزنده بودن خطوط لوله به خیل عظیم شهیدان پیوست.
اعضای گروه عملیات یک شیر ایمنی با توجه به شرایط چاه طر احی کردند که می بایست بر روی چاه نصب شود. برای نصب این شیر باید مقدار زیادی آب روی چاه ریخته می شد تا هم آتش را از دهانه چاه دور کند و هم محوطه را برای عملیات خنک سازد.
تلاش زیادی برای تامین آب مورد نیاز انجام گرفت و در همین رابطه دو دستگاه توربوپمپ دیگر در محوطه نصب شد تا آب را با فشار 200 پوند بر اینچ مربع در دقیقه تامین کند.
در این مرحله دودکش 42 اینچ با شیر توپی تعبیه شده در آن نیز آماده شد و عملیات مهار چاه به آخرین مرحله خود رسید.

در تاریخ هشتم فرودین ماه سال 1372 دودکش 42 اینچ و شیر توپی بر روی چاه قرار گرفت و در طی چهار روز اعضای گروه عملیات کار بستن پیچ های فلنچ چاه را در میان آب و دود و گاز و نفت به پایان رساندند جایی که محوطه مملو از گاز و نفت و آماده اشتعال بود و با یک جرقه همه چیز به آتش کشیده می شد در حالیکه در چند متری بالای دودکش لهیب آتش عصیانگر به آسمان زبانه می کشید.در یک کار بی نظیر، کارکنان مناطق نفت خیز جنوب از یک غیر ممکن، ممکن ساختند و شیر توپی پس از روزها تلاش بر سر چاه پیوند خورد و چاه آماده مهار شد.
در این مرحله پمپ تراکتهای حفاری، گل حفاری با وزن مخصوص 67 تا 70 PCF را از طریق شیر جانبی به چاه تزریق کردند و در عین حال شیر اصلی نیز به وسیله یک دسته کنترل در فاصله 15 متری تحت کنترل قرار گرفت و اعضای گروه با احتیاط شروع به بستن چاه کردند.
با تزریق گل حفاری که لحظه به لحظه اضافه می شد و بستن آهسته شیر اصلی چاه، فشار چاه کم کم کاهش یافت و در نهایت چاه با بستن کامل شیر به کنترل مهارگران در آمد.
مهارگران در یک حرکت جهادی موفق شدند پس از گذشت 45 روز یکی از پرفشارترین چاه های نفت جهان را که توسط منافقین به آتش کشیده شده بود با انجام عملیات ابتکاری و منحصر به فرد به مهار درآورند و آتش آن راخاموش کردند.
این کار در زمان خود یک کار نشدنی بود که با تلاش نیروهای متخصص ایرانی ممکن شد این در حالی است که در حال حاضر سخت ترین و پیچیده ترین عملیات در صنعت نفت توسط متخصصان صنعت نفت به راحتی انجام می شود.